Văn hóa đọc sách của người Nhật – Nền tảng tri thức tạo nên xã hội bền vững

Nhật Bản là một trong những quốc gia có tỷ lệ người đọc sách cao hàng đầu thế giới. Dù xã hội phát triển nhanh, nhịp sống bận rộn và công nghệ số bùng nổ, thói quen đọc sách vẫn được người Nhật duy trì mạnh mẽ. Văn hóa đọc sách của người Nhật không chỉ phản ánh trình độ dân trí cao mà còn cho thấy cách họ xây dựng tri thức, nhân cách và tư duy lâu dài cho cả cộng đồng.

Nguồn gốc hình thành văn hóa đọc sách của người Nhật

Để hiểu vì sao người Nhật có thói quen đọc sách bền vững đến vậy, cần nhìn lại lịch sử hình thành và phát triển của nền giáo dục cũng như tư duy xã hội Nhật Bản. Văn hóa đọc không xuất hiện ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài.

Ảnh hưởng từ lịch sử và giáo dục

Ngay từ thời Edo (1603–1868), Nhật Bản đã chú trọng đến việc phổ cập chữ viết cho người dân thông qua các trường Terakoya. Đây là nơi dạy đọc, dạy viết cho cả con em thường dân, không phân biệt giai cấp. Nhờ đó, tỷ lệ biết chữ của Nhật Bản sớm đạt mức cao so với nhiều quốc gia cùng thời. Sách vở, tài liệu in ấn được lưu hành rộng rãi, tạo tiền đề quan trọng cho văn hóa đọc sách của người Nhật phát triển bền vững qua nhiều thế kỷ.

Tinh thần tự học và cầu tiến

Người Nhật coi việc học là quá trình suốt đời. Đọc sách không chỉ để thi cử mà còn để:

- Hoàn thiện kỹ năng

- Nâng cao tư duy

- Cải thiện bản thân mỗi ngày

Triết lý Kaizen (cải tiến liên tục) khiến việc đọc sách trở thành công cụ thiết yếu trong đời sống tinh thần của người Nhật.

Văn hóa đọc sách của người Nhật trong đời sống hiện đại

Trong xã hội hiện đại, khi công nghệ chiếm phần lớn thời gian của con người, nhiều quốc gia chứng kiến sự suy giảm thói quen đọc sách. Tuy nhiên, tại Nhật Bản, văn hóa này không những không mai một mà còn thích nghi linh hoạt với nhịp sống mới.

Đọc sách ở mọi không gian công cộng

Hình ảnh người Nhật đọc sách trên tàu điện ngầm, xe buýt hay trong lúc chờ đợi đã trở nên quen thuộc. Thay vì lướt mạng xã hội một cách vô thức, họ tận dụng thời gian ngắn để đọc vài trang sách. Đây chính là minh chứng rõ nét cho văn hóa đọc sách của người Nhật: đọc đều đặn, không cần quá nhiều thời gian, nhưng duy trì liên tục.

Không gian đọc được đầu tư bài bản

Nhật Bản có hệ thống:

- Thư viện công cộng hiện đại

- Nhà sách quy mô lớn

- Góc đọc sách trong trung tâm thương mại

Không gian yên tĩnh, ngăn nắp giúp người đọc tập trung, đồng thời thể hiện sự tôn trọng tri thức và người xung quanh.

Người Nhật thường đọc những loại sách nào?

Người Nhật tiếp cận tri thức qua nhiều thể loại khác nhau, phù hợp với từng độ tuổi và mục đích.

Đa dạng thể loại, không giới hạn độ tuổi

Người Nhật đọc:

- Sách văn học cổ điển và hiện đại

- Sách kinh doanh, kỹ năng sống

- Manga và light novel

- Sách khoa học, triết học

Điểm đặc biệt là manga, dù là truyện tranh vẫn được đánh giá cao về nội dung và giá trị giáo dục.

Trẻ em được hình thành thói quen đọc từ sớm

Từ gia đình đến trường học, trẻ em Nhật Bản được khuyến khích:

- Đọc sách mỗi ngày

- Tham gia giờ đọc yên lặng

- Viết cảm nhận sau khi đọc

Chính điều này giúp văn hóa đọc sách của người Nhật được duy trì ổn định qua nhiều thế hệ.

Người Nhật sử dụng máy đọc sách – Sự thích nghi của văn hóa đọc trong thời đại số

Cùng với sự phát triển của công nghệ, thói quen đọc sách của người Nhật cũng có nhiều thay đổi để phù hợp với cuộc sống hiện đại. 

Máy đọc sách ngày càng phổ biến

Người Nhật sử dụng máy đọc sách vì:

- Gọn nhẹ, dễ mang theo khi di chuyển

- Chứa hàng nghìn đầu sách điện tử

- Màn hình E-ink thân thiện với mắt

- Phù hợp đọc trên tàu điện

- Máy đọc sách trở thành công cụ giúp duy trì văn hóa đọc sách của người Nhật trong bối cảnh quỹ thời gian ngày càng hạn hẹp.

Kết hợp linh hoạt giữa sách giấy và sách điện tử

Nhiều người Nhật vẫn yêu thích cảm giác đọc sách giấy tại nhà, nhưng sử dụng máy đọc sách khi ra ngoài. Cách tiếp cận linh hoạt này cho thấy họ không bảo thủ với hình thức, mà tập trung vào giá trị của việc đọc.

Akishop – Cầu nối đưa máy đọc sách và văn hóa đọc đến gần hơn

Tại Việt Nam, ngày càng nhiều người quan tâm đến việc xây dựng thói quen đọc theo phong cách Nhật Bản. Trong xu hướng đó, Akishop đóng vai trò như một cầu nối quan trọng. Akishop cung cấp máy đọc sách chính hãng, giải pháp đọc sách tiện lợi, tiết kiệm và dịch vụ tận tân, tư vấn phù hợp cho người mới. Nhờ Akishop, người Việt có thể dễ dàng tiếp cận trải nghiệm đọc hiện đại, tương tự như cách người Nhật sử dụng máy đọc sách trong đời sống hằng ngày.

Bài học từ văn hóa đọc sách của người Nhật dành cho người Việt

Việc tìm hiểu văn hóa đọc của Nhật Bản không chỉ mang tính tham khảo, mà còn đem lại nhiều bài học thực tiễn có thể áp dụng vào cuộc sống hiện đại tại Việt Nam.

Đọc ít nhưng đều đặn

Người Nhật không ép bản thân đọc quá nhiều, mà duy trì thói quen:

- 10–20 phút mỗi ngày

- Đọc ở bất kỳ đâu có thời gian trống

Không phân biệt hình thức đọc

Sách giấy, sách điện tử hay manga đều có giá trị nếu giúp duy trì thói quen đọc và tiếp nhận tri thức.

Kết luận

Văn hóa đọc sách của người Nhật là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Từ sách giấy đến việc người Nhật sử dụng máy đọc sách, tất cả đều hướng đến mục tiêu chung: học tập suốt đời và phát triển bền vững.